Vì sao phải nghiệm thu sắt trước khi đổ bê tông
Sắt là phần ngầm, và mình đánh giá đây là phần quan trọng nhất trong công trình, nên phải kiểm trước khi đổ bê tông. Sau khi bê tông phủ lên thì không nhìn thấy sắt nữa, nên thời điểm kiểm tra là lúc sắt đã buộc xong, bê tông chưa đổ.
Theo kinh nghiệm của mình, ở những nơi gia chủ thuê thiết kế riêng rồi nhờ mình đến giám sát, phần sắt là phần mình thấy sai nhiều nhất. Vì vậy khi thợ đang buộc sắt, mình thường đến tận nơi làm cùng và hướng dẫn luôn, chứ không đợi làm xong mới tới. Sắt thép cũng là khoản mình dặn gia chủ không nên tiết kiệm, tránh rạn nứt về sau (xem thêm Nhà mới ở một năm đã nứt tường: lỗi thường nằm ở cái móng).
Bốn điều gia chủ đối chiếu khi nghiệm thu
Gia chủ chỉ cần cầm bản vẽ và hợp đồng, đối chiếu bốn điều sau:
| Cần kiểm | Đối chiếu với | Ví dụ |
|---|---|---|
| Đúng chủng loại | Hợp đồng | Hợp đồng ghi sắt Hòa Phát thì không thể là loại khác |
| Đúng đường kính (phi) | Bản vẽ kết cấu | Bản vẽ ghi phi 18 thì phải là phi 18, không thay bằng phi 16 |
| Đủ số thanh | Bản vẽ từng cấu kiện | Đủ số thanh thép trong cột, dầm, sàn |
| Đúng khoảng cách | Bản vẽ | Khoảng cách giữa các thanh, bước đai dầm, khoảng đan thép sàn |
Đây cũng là lý do mình luôn ghi rõ chủng loại vật liệu vào hợp đồng ngay từ đầu, để đến lúc này có cái mà đối chiếu. Nếu cần đổi loại sắt thì phải nói ngay từ đầu, kể cả loại tương đương; không thì mình không chấp nhận.
Ngoài bốn điều trên, checklist nghiệm thu nội bộ của bên mình còn soát: đường kính thép trụ, dầm, đai, số lượng thép và thép tăng cường của dầm, thép chờ ở trụ, mối nối thép, và khoảng cách đai. Trong tài liệu “16 lỗi” của bên mình cũng có lưu ý: không hàn vào thép chủ, không nối quá nhiều thanh thép dầm ở cùng một vị trí, và kiểm tra cột chống cốp pha trước khi đổ.
Nếu sắt không đúng thì đưa về hoặc làm lại
Nếu vật tư không đúng hợp đồng thì chụp ảnh báo và đưa về, không chấp nhận. Đây là chuyện có thật ở một công trình mình vừa làm trọn gói ở Hà Tĩnh: mình ký với chủ nhà là sắt Hòa Phát nhưng đơn vị cung cấp vật liệu giao nhầm loại khác. Mình chụp ảnh, báo công khai cho chủ nhà rồi cho đưa sắt về.
Nguyên tắc mình theo là đúng với hợp đồng đã ký. Bên mình làm sai thì sẵn sàng chịu và làm lại cho đúng. Cách làm này rõ ràng cho cả hai bên, mình gọi là win-win.
Quy trình nghiệm thu bên mình làm
Bên mình làm theo thứ tự: đan sắt xong, gọi chủ nhà đến nghiệm thu, chủ nhà xác nhận đúng thì mới đổ bê tông. Khi vật tư mới đưa đến công trường, gia chủ chưa cần kiểm vội; lúc sắt đã buộc xong mới đối chiếu với bản vẽ. Khi đổ bê tông, mình cũng xác nhận chất lượng bê tông, và không có chuyện làm xong sắt rồi đổ luôn.
Phần sắt là nơi mình theo dõi kỹ nhất, vì một khi đổ bê tông thì gần như không còn cơ hội kiểm tra lại.
Trước và trong lúc đổ: vệ sinh sàn và kiểm bê tông tươi
Sau khi sắt đạt, vẫn còn vài việc cần để ý trước và trong lúc đổ:
- Vệ sinh sàn: khi buộc sắt, có khi rác ăn uống bị bỏ lại trên sàn. Những thứ này bám vào trong bê tông sẽ ảnh hưởng đến kết cấu, nên phải dọn sạch trước khi đổ.
- Kẹp chì: bê tông tươi phải còn kẹp chì nguyên vẹn. Nếu đã bị bứt hoặc không có thì trả xe bê tông về. Số kẹp chì phải trùng với số phiếu giao hàng.
- Thời gian: từ lúc xe xuất phát đến công trình không nên quá 2 tiếng.
- Độ sụt và mẫu: kiểm tra độ sụt, lấy mẫu ở một xe bất kỳ; vài ngày sau đem mẫu đi nén.
- Xả vòi: trước khi bơm vào công trình nên cho xả vòi, vì phần dư trong vòi có thể là bê tông cũ hoặc của nhà khác.
- Đổ cột: không nên đổ hồ hay bê tông trước để định vị cốp pha, vì cột dễ gãy ngay tại điểm đó.
Sau khi đổ xong thì bảo dưỡng bê tông đúng cách.
Gia chủ ở xa thì ai nghiệm thu thay
Nếu chủ nhà không về được thì nhờ người nhà hoặc một người có chuyên môn ra kiểm tra thay, đối chiếu đúng bản vẽ và hợp đồng, rồi ký xác nhận. Có thể nhờ một đơn vị thứ ba đến kiểm tra bên thi công. Kết hợp với ảnh chụp cận cảnh, camera công trình và báo cáo hằng ngày để cùng theo dõi. Chi tiết xem trong bài Xây nhà khi ở xa: làm sao để giám sát minh bạch từ nước ngoài. Nếu chưa biết cách hỏi thầu về nghiệm thu, bạn có thể xem Trước Khi Ký Hợp Đồng Với Thầu, Nhớ Hỏi Mấy Câu Này Đã.
Câu hỏi thường gặp
Nghiệm thu sắt trước khi đổ bê tông gồm những gì?
Đối chiếu với bản vẽ và hợp đồng bốn điều: đúng chủng loại, đúng đường kính (phi), đủ số thanh, đúng khoảng cách. Thấy khớp thì gia chủ xác nhận rồi mới đổ.
Gia chủ không có chuyên môn có tự kiểm sắt được không?
Được ở mức đối chiếu: cầm bản vẽ và hợp đồng, so chủng loại và phi, đếm số thanh, xem khoảng cách. Nếu không tự tin thì nhờ người có chuyên môn hoặc đơn vị thứ ba kiểm tra và ký xác nhận.
Nếu nhà thầu giao sắt sai chủng loại so với hợp đồng thì làm sao?
Chụp ảnh, báo cho chủ nhà và đưa vật tư về. Nếu cần đổi loại thì phải thống nhất ngay từ đầu, kể cả loại tương đương.
Gia chủ ở xa không về được thì ai nghiệm thu?
Nhờ người nhà hoặc người có chuyên môn kiểm tra thay, hoặc nhờ một đơn vị thứ ba, kết hợp ảnh cận cảnh và camera công trình. Điều quan trọng là phải có người nhìn tận mắt trước khi đổ.
Đổ bê tông tươi cần kiểm tra gì?
Kẹp chì còn nguyên và trùng số phiếu giao hàng, thời gian từ lúc xe chạy đến công trình không quá 2 tiếng, kiểm tra độ sụt, lấy mẫu để nén, và xả vòi trước khi bơm.