Nên chọn vật liệu theo thứ tự nào?
Nên dùng loại tốt cho phần thô và phần âm tường trước, rồi mới cân đối phần hoàn thiện theo ngân sách. Móng và phần thô quyết định nhà có bền, có chắc hay không nên đừng tiếc tiền; phần hoàn thiện thì có thể thoải mái lựa chọn. Bảng dưới là năm nhóm mình thường chia khi tư vấn cho chủ nhà.
| Nhóm | Nguyên tắc chọn |
|---|---|
| 1. Thép, xi măng, bê tông | Dùng loại tốt; thép đúng đường kính theo bản vẽ kết cấu |
| 2. Gạch xây tường | Chọn gạch tốt, không nhiễm mặn; gạch đặc ở vị trí cần bắt vít |
| 3. Chống thấm | Không tiết kiệm; chọn loại tốt và nghiệm thu kỹ |
| 4. Điện nước âm tường | Ống cứng, hàng tốt vì rất khó sửa |
| 5. Vật liệu hoàn thiện | Chọn theo phân khúc; thử màu và đo độ ẩm tường trước khi sơn |
1. Thép, xi măng và bê tông
Đây là nhóm quyết định độ chắc của kết cấu, nên chọn loại tốt và làm đúng bản vẽ.
- Thép: làm đúng đường kính ghi trong bản vẽ kết cấu (ví dụ phi 16, phi 18), không tự ý giảm. Mình thường gợi ý thép Hòa Phát hoặc Tico, dòng nào cũng được. Đan sắt xong, chủ nhà nên ra kiểm tra chủng loại, đường kính, số thanh và khoảng cách rồi mới đổ bê tông. Xem thêm bài Phải nghiệm thu sắt trước khi đổ bê tông: bộ xương của ngôi nhà.
- Xi măng: mình thường gợi ý các dòng Nghi Sơn, Bỉm Sơn, Hoàng Mai. Mỗi hãng có giá khác nhau nên phải ghi rõ hãng trong hợp đồng. Nên gọi vật tư theo đợt, mỗi lần khoảng 2–3 tấn, dùng hết thì gọi tiếp, vì xi măng để lâu không tốt.
- Bê tông tươi: kiểm tra kẹp chì còn nguyên và số kẹp chì trùng với số phiếu giao hàng; thời gian từ lúc xe chạy đến công trình không quá 2 tiếng; kiểm tra độ sụt và lấy mẫu để nén; xả bỏ phần bê tông còn dư trong vòi bơm trước khi bơm; đổ xong nhớ bảo dưỡng đúng cách.
2. Gạch xây tường
Tường bao nên ưu tiên gạch đặc, và những vị trí cần bắt vít nên dùng gạch đặc. Gạch đặc giúp chống thấm, cách âm, cách nhiệt tốt hơn, dù tùy vùng miền vẫn có nơi xây gạch lỗ bình thường.
- Quanh cửa sổ và cửa đi: xây gạch đặc để bắt vít cho dễ.
- Khoảng 40–50 cm phía dưới nhà vệ sinh: nên xây gạch đặc.
- Nếu dùng gạch lỗ thì chọn loại dày một chút, để sau này khoan bắt vít vẫn chắc.
- Chọn gạch tốt, không bị nhiễm mặn.
Giá gạch và cát cũng có lúc biến động, thậm chí khan hàng. Trong video mình chia sẻ hồi năm 2025, gạch tăng từ 1.300 lên 1.500 đồng/viên. Chi tiết xem bài Cách giữ giá vật liệu khi xây nhà: cọc một phần, đừng cọc hết.
3. Chống thấm
Chống thấm là khoản không nên tiết kiệm, nên chọn loại tốt. Nhiều người dồn tiền cho trang trí mà chọn chống thấm rẻ, nhưng chống thấm mới quyết định ngôi nhà ở có thoải mái hay không. Ở khí hậu nắng lắm mưa nhiều của Nghệ An, Hà Tĩnh, mình từng gặp công trình dùng màng khò, sau khoảng 1–2 năm thì hỏng, nước rấm xuống làm hư trần thạch cao và đồ gỗ công nghiệp. Ngay showroom thuê của mình từng chủ quan không chống thấm nên trần thạch cao bị ẩm mốc.
Khi nghiệm thu, cần kiểm tra đúng chủng loại vật tư, bề mặt sạch và phẳng, dán lưới ở vị trí giao giữa các vật liệu, quét 2–3 lớp và ngâm nước thử xem có rò rỉ không. Xem thêm Chống thấm nhà vệ sinh: cái khuất rẻ tiền, hỏng là đục cả mảng.
4. Điện nước âm tường
Đường điện nước là phần khuất và khó sửa, nên dùng loại tốt. Mình đi điện bằng ống cứng 100% rồi mới luồn dây, để lỡ chập cháy hoặc khoan trúng dây thì rút ra thay lại được, không phải đục tường. Ống nước bên mình dùng loại Tiền Phong. Nên đi ống theo trục đứng hoặc trục ngang có quy luật để sau này bắt vít đồ nội thất không trúng dây, và không đục vào trụ bê tông để đi ống. Ổ cắm, công tắc thì chọn loại bình dân vì dễ thay.
5. Vật liệu hoàn thiện
Phần hoàn thiện rộng nhất, nên chốt phân khúc trước khi đi showroom rồi chọn theo túi tiền.
- Gạch ốp lát: cùng mã gạch nhưng khác ngày sản xuất (khác lô) có thể lệch màu, nên lấy dư một hai hộp, có người lấy dư khoảng 1–2 m². Nhà tắm dùng gạch chống trơn, hơi nhám; gạch nền nên chọn cỡ nhỏ như 30×30, 30×60 hoặc 40×40 để dễ tạo dốc thoát nước. Ưu tiên dòng xương đá vì chống thấm tốt hơn xương đất.
- Sơn: chọn sơn của hãng theo phân khúc túi tiền, sơn thử một mảng lớn vì màu trên bảng nhỏ khác nhiều so với cả bức tường. Chỗ sẽ bị tủ hoặc vách che thì chỉ cần bả và lót. Trước khi sơn, để tường khô rồi dùng máy đo độ ẩm; mức tham khảo trong checklist nghiệm thu của bên mình là 10–16%.
- Cửa: cửa nhôm kính hoặc cửa nhựa giả gỗ tiết kiệm hơn cửa gỗ thịt; làm cửa gỗ thịt toàn bộ rất căng chi phí.
- Thiết bị vệ sinh: bồn cầu thay rất khó nên chọn hàng chính hãng; lavabo, sen, đèn trang trí dễ thay nên có thể chọn loại giá mềm.
Làm sao tránh bị tư vấn sai vật liệu?
Hỏi kỹ vì sao người bán đề xuất loại đó, và so giá ít nhất hai đến ba nhà cung cấp cùng loại vật tư. Có trường hợp người bán tư vấn dòng xi măng, sơn ít tên tuổi vì được chiết khấu cao hơn, nên người lớn tuổi rất dễ dao động. Nếu bạn ở xa xây nhà cho bố mẹ, hãy nhờ một người am hiểu vật liệu đi cùng. Mình cũng chỉ giới thiệu những vật liệu mình đã từng dùng. Cuối cùng, chủng loại vật liệu nên ghi rõ trong hợp đồng để đúng loại mình đã chọn.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng vật liệu tốt ở phần nào của ngôi nhà?
Ở phần khó sửa về sau: móng, phần thô (thép, xi măng, gạch xây), chống thấm và đường điện nước âm tường. Phần hoàn thiện thì chọn theo ngân sách.
Tường bao nên xây gạch đặc hay gạch lỗ?
Nên ưu tiên gạch đặc vì chống thấm, cách âm, cách nhiệt tốt hơn, dù tùy vùng vẫn có nơi xây gạch lỗ. Quanh cửa sổ, cửa đi và khoảng 40–50 cm dưới nhà vệ sinh nên dùng gạch đặc.
Vì sao gạch ốp lát cùng mã vẫn bị lệch màu?
Vì khác ngày sản xuất, tức khác lô, nên màu không giống nhau. Nên lấy dư một hai hộp khi mua để khỏi thiếu gạch cùng lô.
Kiểm tra bê tông tươi khi xe đến công trình như thế nào?
Kiểm tra kẹp chì còn nguyên và số trùng phiếu giao hàng, thời gian từ lúc xe chạy đến công trình không quá 2 tiếng, kiểm tra độ sụt, lấy mẫu để nén và bảo dưỡng bê tông sau khi đổ.
Vì sao phải ghi rõ chủng loại vật liệu trong hợp đồng?
Vì cùng một loại vật liệu mỗi hãng có giá khác nhau, ví dụ xi măng Nghi Sơn khác giá xi măng Bỉm Sơn. Ghi rõ hãng và loại thì khi thi công mới đúng thứ mình đã chọn.