Hello mọi người, mình là Lương Thành đến từ công ty Nhà Thoáng.
Có một bác đứng coi thợ, nói với mình mà mắt rưng rưng: "Cả đời tôi làm lụng, chỉ mong dựng được cái nhà cho thằng út cưới vợ." Bác làm nông cả đời, lưng đã còng, dành dụm từng vụ lúa, từng lứa lợn. Tới tuổi ni mới đủ xây cho con cái nhà.
Bác không rành bản vẽ. Bác chỉ nói đơn giản: "Chú làm răng cho thằng cu nó về ở, mời được bà con tới ăn cưới là tôi mừng." Rứa là mình làm theo cái bụng của bác. Cái sân đủ rộng để bày dăm mâm cỗ. Gian giữa thoáng để kê bàn thờ cho tươm tất. Phòng cho đôi trẻ đón nắng sớm.
Hồi làm cũng có người nói ra nói vào: "Ông già rồi, xây chi to, ở được mấy nỗi." Bác chỉ cười. Bởi bác có xây cho bác mô, bác xây cho đời con.
Ngày nhà xong, đúng dịp cưới. Bác mặc bộ đồ tươm tất nhất, đứng đón khách trước sân nhà mới. Bà con tới, ai cũng khen: "Ông có phước, dựng được cơ ngơi cho con, mát mặt cả họ." Bác đứng đó, cười mà nước mắt chảy. Mình nhìn mà nghẹn.
Câu chuyện của bác làm mình nghĩ nhiều. Ở quê mình, nhà không chỉ để ở ngày thường — nhà còn là nơi đón những ngày trọng đại nhất đời người: cưới hỏi, giỗ chạp, mừng thọ. Bài ni mình chia sẻ mấy điều nên tính, nếu anh chị cũng đang làm nhà cho một dịp lớn như rứa.
Nhà không chỉ để ở, mà để đón những ngày trọng đại
Nhiều người khi thiết kế chỉ nghĩ tới ở ngày thường — mấy người trong nhà, ngủ mấy phòng, nấu ăn ở mô. Mà quên mất, một năm có những ngày nhà mình đón cả họ, cả xóm tới. Cưới hỏi, giỗ ông bà, mừng thọ cha mẹ. Những ngày đó, nhà cần một dáng vẻ khác — rộng rãi hơn, trang trọng hơn, đủ chỗ cho đông người.
Nếu biết trước nhà mình sẽ có những dịp ni, thì lúc thiết kế nên tính luôn, chứ không phải xây xong rồi mới chật vật lo chỗ kê bàn, chỗ dựng rạp.
Sân đủ rộng — không gian phục vụ những ngày đông người
Cái sân trước nhà, ngày thường có thể chỉ để xe, trồng cây, phơi đồ. Nhưng ngày cưới, ngày giỗ, nó phải gánh vai trò khác: chỗ dựng rạp, kê bàn ghế, đón mấy chục mâm cỗ. Lúc vẽ nhà, mình hay hỏi khách: nhà mình có hay tổ chức tiệc, cưới hỏi, giỗ chạp lớn không, để tính sân cho đủ rộng, tính luôn đường vào cho xe cộ, người ra vào thuận tiện chứ không chỉ đẹp mắt ngày thường.
Gian giữa & bàn thờ — chỗ trang nghiêm nhất trong nhà
Với nhà ở miền Trung, gian giữa thường là nơi đặt bàn thờ gia tiên — chỗ quan trọng bậc nhất trong nhà. Nguyên tắc mình hay áp dụng: ưu tiên xem hướng nhà trước, rồi tới vị trí và hướng bếp, sau đó mới tới vị trí bàn thờ, và cuối cùng mới xét tới Lỗ Ban. Bàn thờ nên đặt ở gian giữa, thoáng, trang nghiêm, không bị khuất sau cầu thang hay đối diện thẳng cửa toilet.
Ngày cưới, ngày giỗ, đây là chỗ con cháu thắp hương, chỗ khách khứa nhìn vào đầu tiên khi bước vô nhà. Làm cho tươm tất ngay từ đầu, đỡ phải sửa lại sau ni.
Phòng cho con cái — bắt đầu một mái ấm mới
Với phòng dành cho đôi trẻ mới cưới, mình hay ưu tiên hướng đón nắng sớm — vừa ấm áp, vừa hợp với việc bắt đầu một cuộc sống mới. Kích thước phòng ngủ thường nên ở mức 12–15m², trần cao khoảng 2,8–3m để không bị bí. Nếu phòng không lớn, vẫn có thể "ăn gian không gian" bằng cách làm cửa sổ lớn nhìn ra khoảng xanh — mắt nhìn thấy rộng và sáng hơn nhiều so với diện tích thật.
Phòng khách đủ rộng để đón cả họ hàng
Ngày thường, phòng khách có thể chỉ cần vừa đủ cho vài người trong nhà ngồi. Nhưng ngày lễ, ngày cưới, đây là nơi đón cả họ hàng, làng xóm tới chung vui. Mình hay tính phòng khách khoảng 4,5×6m là vừa đủ rộng rãi mà không lãng phí diện tích, đủ kê bàn ghế tiếp khách đông mà không bị chật chội, tù túng.
Cửa ra vào phòng khách cũng nên tính rộng, thông thoáng, để khi đông người ra vào không bị dồn ứ, ngột ngạt. Nhiều nhà làm cửa hẹp cho đẹp mặt tiền, tới ngày đông khách mới thấy bất tiện.
Chọn vật liệu tươm tất mà không cần đắt nhất
Nhiều gia đình sợ ngày cưới con mà nhà không "bằng người ta" nên ráng mua vật liệu đắt tiền nhất. Mình khuyên thật: cái quan trọng là chọn đúng màu sắc, đúng phong cách hài hòa, chứ không phải cứ đắt là đẹp. Gạch lát nền thì màu sắc quan trọng hơn kích thước — nên chọn loại xương đá thay vì xương đất để bền hơn theo thời gian. Sơn tường thì chọn hãng phù hợp túi tiền, nhớ sơn thử một mảng lớn trước khi quyết định cả nhà, để tránh lúc lên hết cả căn mới thấy không ưng.
Với nội thất, mình hay khuyên chốt ngân sách trước khi chọn vật liệu, vì đổi vật liệu là giá có thể nhảy gấp 2–3 lần. Đừng lạm dụng ốp lát cầu kỳ; nhiều khi chỉ cần sơn hiệu ứng cho vách cầu thang, vừa đẹp vừa tiết kiệm được một phần ba chi phí so với ốp đá, ốp gỗ. Đừng hoa hòe cu cò lạc tông, tươm tất và hài hòa là đủ để ngày cưới con thêm phần trang trọng.
Chi phí vừa sức — đừng vì ngày cưới mà xây quá tay
Nhiều gia đình vì muốn "nở mày nở mặt" trong ngày cưới con mà cố xây cho bằng người ta, vay mượn thêm. Mình khuyên thật lòng: nhà chia làm 7 phần chi phí — Móng, Thô, Mái, Hoàn thiện, Nội thất, Sân vườn/cổng/rào, và Đồ mua thêm. Phần thô là chỗ quyết định nhà có chắc hay không, tuyệt đối không cắt giảm; phần hoàn thiện thì linh hoạt theo túi tiền, dao động 3–10 triệu/m². Luôn chừa lại khoảng 10% để dự phòng phát sinh, đừng dồn hết vào lúc xây để rồi tới ngày cưới lại thiếu trước hụt sau.
Cũng như bác trong câu chuyện trên, không cần nhà to nhất xóm. Chỉ cần đúng cái bác cần: sân đủ rộng, gian giữa tươm tất, phòng cho con ấm áp. Rứa là đủ.
Đừng để lời chê làm lung lay quyết định của mình
Làm nhà, kiểu chi cũng sẽ có người nói ra nói vào. "Xây chi to." "Xây chi nhỏ." "Răng không làm giống nhà người ta." Bác trong câu chuyện trên nghe không ít lời như rứa, nhưng bác giữ vững vì bác biết mình xây cho ai, xây để làm chi.
Mình hay nói với khách một câu: nhà là của người ở, không phải của người ghé qua phán một câu rồi đi. Miễn là mình biết rõ mục đích của căn nhà — phục vụ ai, phục vụ dịp chi — thì cứ giữ vững quyết định đó.
Lưu ý: mấy con số kích thước, chi phí trong bài là mức tham khảo chung, còn thực tế còn tùy diện tích đất, ngân sách và phong tục từng gia đình, anh chị nên trao đổi kỹ với người thiết kế trước khi chốt.
Mấy điều nên nhớ khi làm nhà cho dịp trọng đại của gia đình
- Tính trước sân đủ rộng nếu nhà hay có cưới hỏi, giỗ chạp đông người.
- Bàn thờ đặt ở gian giữa, thoáng, trang nghiêm, tính hướng nhà và hướng bếp trước khi tính Lỗ Ban.
- Phòng cho con cái mới cưới nên đón nắng sớm, đủ thoáng, không cần quá lớn.
- Chừa 10% chi phí dự phòng, đừng dồn hết tiền vào lúc xây.
- Đừng để lời chê của người ngoài làm lung lay mục đích ban đầu của căn nhà.
Có những ngôi nhà không xây bằng tiền, mà xây bằng cả một đời người. Mình mong mỗi căn nhà mình làm ra, đều giữ được trọn cái tình đó.
Nhà Thoáng – Nhà là phải Thoáng!