Hello mọi người, mình là Lương Thành đến từ công ty Nhà Thoáng.
Có một anh khách kể mình nghe, giọng cứ tiếc tiếc mãi. Bản vẽ ban đầu, nhà anh có một khoảng giếng trời ngay giữa nhà. Để lấy sáng, đẩy gió, cho nhà thở, mọi người hình dung câu chuyện là rứa đó. Đang xây thì anh tính lại, thấy cái khoảng trống đó phí quá, xây bít lại làm thêm cái phòng có phải hơn không. Thợ chiều ý, bít luôn. Thêm được một phòng thật.
Nhưng từ ngày đó, khúc giữa nhà tối om, ban ngày cũng phải bật đèn. Gió không có đường ra, nhà bí, hầm hơi. Mùa hè nóng, mùa nồm thì ẩm, tường rịn nước. Cái phòng thêm đó, rốt cuộc ít khi ai vô, chỉ để chứa đồ. Anh tiếc, nói với mình một câu: “Đổi cả cái nhà dễ thở lấy một cái kho, ngu ghê anh hè.” Mình cười, nói thật với anh: bản vẽ không phải tự nhiên chừa khoảng trống. Mỗi khoảng trống trong nhà đều có việc của nó.
Khoảng trống trong nhà không phải là đất thừa
Đây là cái mà rất rất rất nhiều anh chị chuẩn bị xây nhà hay hiểu lầm. Nhìn bản vẽ, thấy một khoảng chừa trống giữa nhà, không kê được cái giường, không đặt được cái tủ, tự nhiên thấy phí. Nhưng theo cá nhân của mình, khoảng trống đó chính là “lá phổi” của cả căn nhà. Nó không sinh ra diện tích sử dụng theo kiểu m² vuông vức, nhưng nó sinh ra thứ quý hơn: ánh sáng tự nhiên và luồng gió đối lưu cho tất cả các phòng xung quanh.
Bản chất là, nhà mình càng xây kín, càng nhiều tầng, thì càng cần một khoảng thở ở giữa để cân bằng lại. Bít nó đi để lấy phòng, á thì trước mắt thấy lời, nhưng về lâu dài mình đang lấy đi sức khỏe của cả ngôi nhà.
Vì sao giếng trời, khoảng thông tầng lại quan trọng đến rứa
Mình hay ví von với khách: gió nó cũng như nước. Nước cần chỗ trũng để chảy về, gió cũng cần một khoảng hở để lượn vào, len qua các phòng, rồi thoát ra. Nhà ống, nhà lô phố ở mình thường bị vây ba mặt, chỉ còn mặt tiền và có khi thêm mặt sau. Nếu ở giữa không chừa một khoảng giếng trời hay khoảng thông tầng, gió coi như bị nhốt lại ở mặt tiền, không đi sâu vào trong được. Đó là lý do nhiều nhà mới xây xong, đứng ngoài nhìn đẹp, mà bước vào trong là thấy ngộp, phải bật quạt, bật điều hòa suốt ngày.
Khoảng xanh, giếng trời đặt ở trung tâm nhà, đóng vai trò như cái “eo” hút gió, kéo không khí lưu thông khắp các tầng. Theo kinh nghiệm bên mình, một khoảng như rứa nên có diện tích tối thiểu khoảng 6m² mới đủ để trồng được một cây xanh vừa, đủ tán để lấy bóng mát và lọc không khí, chứ không phải cứ chừa một cái khe nhỏ xíu cho có.
Bít khoảng trống thì được gì, mất gì
Mình không nói bít khoảng trống là sai hoàn toàn, có nhà đất quá nhỏ thì phải cân đối. Nhưng anh chị cần cân đo rõ ràng cái được và cái mất.
Được: thêm một phòng, thêm diện tích sử dụng trên giấy tờ, thêm cảm giác “nhà mình rộng hơn nhà người ta”.
Mất: ánh sáng tự nhiên giữa nhà, đường thoát gió, và cả sự thoáng khí cho những phòng nằm sâu bên trong. Mà cái mất này, đúng hông anh em, nó không hiện ra ngay lúc xây xong. Nó hiện ra sau vài tháng ở, khi mùa hè tới, khi mùa nồm tới, khi anh chị nhận ra hóa đơn tiền điện tăng vì bật điều hòa quanh năm cho đỡ ngộp.
Ăn gian không gian: vẫn có phòng mà vẫn thoáng
Có một mẹo bên mình hay dùng, gọi vui là “ăn gian không gian”. Một phòng chỉ chừng 9 đến 10m², nếu đặt đúng chỗ, mở một cửa sổ lớn nhìn ra khoảng xanh hay tiểu cảnh nhỏ, thì mắt người ở sẽ thấy phòng đó rộng và sáng hơn hẳn so với con số thật trên bản vẽ. Nghĩa là anh chị vẫn có thể có thêm phòng, mà không cần phải bít chết khoảng thông gió. Chỉ cần tính toán lại vị trí, để phòng mới đó “mượn” sáng và gió từ khoảng trống, thay vì nuốt chửng khoảng trống đó.
Nguyên tắc thông gió mình hay nhắc anh em thợ: cần có cửa đón gió đặt thấp và cửa thoát gió đặt cao, lệch vị trí với nhau, thì gió mới lượn khắp phòng được. Hai cửa mà đặt cùng độ cao, gió chỉ lướt trên đầu, phần dưới vẫn nóng như thường. Khoảng giếng trời giữa nhà chính là chỗ để mình bố trí cửa thoát gió cao, kéo hơi nóng và khí tù trong nhà thoát lên trên.
Mẹo giữ giếng trời mà không lo mưa tạt
Nhiều anh chị ngại làm giếng trời vì sợ mưa tạt vào nhà, sợ ẩm, sợ dột. Đây cũng là lý do khiến người ta hay bít nó đi cho xong chuyện. Nhưng cách làm đúng là đặt giếng trời độc lập, tách hẳn ra khỏi không gian sinh hoạt, quây kín bốn phía bằng vách hoặc kính, có hệ thống thoát nước riêng bên dưới. Làm rứa thì mưa có tạt cũng chỉ rơi trong lòng giếng trời, không văng vào phòng khách hay phòng ngủ. Còn giếng trời hở thật, không quây kín, mưa tạt thẳng vào trong nhà, thì mình phải nói thật, cái đó rất nguy hiểm cho sàn nhà và đồ điện xung quanh, cần xử lý lại chứ không nên để rứa.
Mấy điều anh chị nên nhớ trước khi tính bít khoảng thông gió, giếng trời để lấy thêm phòng:
- Khoảng trống giữa nhà không phải đất phí, nó là đường đi của ánh sáng và gió cho cả nhà.
- Giếng trời, khoảng xanh trung tâm nên đủ rộng, tối thiểu khoảng 6m² mới trồng được cây có tán.
- Muốn có thêm phòng mà vẫn thoáng, hãy tính cách “mượn sáng mượn gió” từ khoảng trống, đừng bít hẳn nó.
- Cửa đón gió và cửa thoát gió nên lệch cao thấp, đừng đặt cùng một tầm.
- Giếng trời nên quây kín, có hệ thoát nước riêng để tránh mưa tạt vào phòng.
- Nhà chật một phòng vẫn ở được, nhưng nhà bí, tối, hầm hơi thì ở ngày nào cũng mệt.
Đây là kinh nghiệm chung mình đúc rút qua thực tế thi công, mỗi mảnh đất, mỗi hướng nhà lại có đặc điểm riêng, anh chị nên khảo sát kỹ thực tế trước khi quyết định thay đổi bản vẽ.
Mình không nhận thi công hay bán vật liệu qua bài viết ni, chỉ mong chia sẻ thật để anh chị chuẩn bị xây nhà cân nhắc kỹ hơn trước khi đổi ý giữa chừng. Làm việc có tâm thì chắc chắn sẽ nhận được hợp đồng có tầm, và với mình, cái tâm đó bắt đầu từ việc dặn anh chị đừng đổi những quyết định quan trọng chỉ vì tiếc một khoảng đất trống.
Nhà Thoáng – Nhà là phải Thoáng!